Foreword to E. San Juan’s CARLOS BULOSAN by Prof. Peter McLaren

FOREWORD to Carlos Bulosan

by Peter McLaren

Filipinos living in the United States today, over four million, comprise the largest Asian group originating from one country, the Philippines. When the U.S. defeated Spain in 1898 and annexed the islands as its first imperial acquisition, it had to suppress the native army of the revolutionary Republic which had already defeated the Spanish rulers. The Filipino-American War lasted up to 1913, with 1.4 Filipinos sacrificed for McKinley’s “Benevolent Assimilation” policy. The Philippines was the first and only Asian colony of the United States, and then after 1946 virtually a neocolony up to now. Thus, when Filipinos arrived in 1906 in Hawaii, they were colonial wards, or “nationals,” not immigrants, who distinguished themselves in militant worker organizing and union strikes, a tradition of solidarity with multiethnic communities that endured up to the founding of the United Farmworkers Union in the 1960s. Agribusiness warned the public of those dangerous “Flips” prone to go amok.
Carlos Bulosan, now a central figure in Asian American history, is studied for his classic quasi-autobiography, America Is in the Heart, published in 1946, the same year the Philippines was granted nominal independence after World War II. He grew up in a society dominated by feudal landlords and comprador bureaucrats that inculcated ideals of democracy and equality under American tutelage. Landing in Seattle in 1930, at the height of the Depression, he experienced the racist violence that his compatriots were suffering from the canneries in Alaska and Seattle to the farms in Oregon and California. This shock of recognition produced a Du-Boisean “double-consciousness” in the naive romantic sensibility of the peasant-worker initiated into a world of alienated labor and class-racial antagonisms. His education pursued a dialectical process of painful ordeals and agonizing reflections, a metanarrative fusing realistic judgment and moral distancing. The young Bulosan shared the common experiences of multiethnic migrant workers and participated in vibrant leftwing circles of cultural activists (including Paul Robeson, John Fante, William Saroyan, Sanora Babb, among others) that sustained and encouraged him to memorialize their struggles in an impressive body of novels, poems, stories, essays, including the manifesto “If You Want to Know What We Are,” published in 1940 by the Philippine Writers League the last stanza of which reads:
We are the vision and the star, the quietus of pain;
we are the terminals of inquisition, the hiatuses
of a new crusade; we are the subterranean subways of suffering; we are the will of dignities;
we are the living testament of a flowering race.
If you want to know what we are—WE ARE REVOLUTION!
Summing up that episode of his life before the war, Bulosan confessed in a letter to a friend in April 1941: “I feel like a criminal running away from a crime I did not commit. And the crime is that I am a Filipino in America.” Recently, FBI files on Bulosan’s life from 1946 to 1956 (the year he died) were released, proving that he was under government surveillance as a suspected member of the U.S. Communist Party. Among the documents shared in 1951 between Philippine and US agencies was a confiscated letter signed by Bulosan to one of the Huk leaders. The news report singled out this statement:
“I like to extend my congratulations to you through Amado [V. Hernandez, the nationalist poet-union leader, with whom San Juan collaborated in editing and translating his poems], whose presence in America cemented the progressive spirit of peoples on this continent and in that island, with the fond hope that I will be able to put all our efforts into a big book for the world.”
The “big book” he referred to is the novel The Cry and the Dedication, clearly inspired by Luis Taruc’s autobiography, Born of the People..
Bulosan was already a popular-democratic artist after the appearance of Chorus for America (1942), The Voice of Bataan (1943), and the widely circulated The Laughter of My Father (1944). His stories and poems appeared in prestigious magazines such as The New Yorker, Poetry, Saturday Review of Literature, Harper’s Bazaar, and Town and Country. Once adopted as a canonical author in the U.S. academy from the eighties on, Bulosan’s radical edge was blunted, his oppositional tendencies sanitized in the service of a model-minority myth. He was sacrificed to the assimilationist altar of “Americanism.” No one today is afraid of reading The Cry and the Dedication, or Bulosan’s powerful Popular Front testimonios praised by Michael Denning and Filipino progressive scholars. But in this neoliberal marketplace, Bulosan is dismissed as an obsolete “Marxist” without credibility, and so it is useless to retrieve or recuperate other aporetic texts devoid of relevance to a changed lifeworld of postcolonial intertextuality and hybrid cosmopolitanism. We are urged to move on from the end of ideology to the end of history, and enjoy the blessings of chic transnationalism.
Given the resurgent anti-immigrant, white-supremacist wave under the Trump presidency, and the still subjugated character of the Filipino diaspora here and worldwide, we need to recover the submerged insurrectionary impulses in Bulosan’s discourse. San Juan’s book is such an endeavor. Continuing his first project in 1972 on surveying Bulosan’s extant limited oeuvre, this volume gathers four decades of striving to excavate those seditious strands in the texts by re-contextualizing them, first, in the anticolonial revolutionary movement of Filipinos from the 1896 revolution to the folk insurgencies of the thirties and the national-democratic rebellion of the fifties and sixties; and, second, in the popular-front movement during the Depression up to the McCarthy witchhunting hysteria during the Cold War and the post-9/11 racist terror. Such calibration of the writer’s trajectory may not resolve all the contradictions that reflect the colonial predicament, but it can reveal complex, hidden nuances susceptible to historicized intertextual elucidation. A recalculation of critical investments is in order. Re- situated in this geopolitical milieu, Bulosan’s entire body of work acquires a contemporary resonance that registers an unprecedented conjuncture from the 1999 killing of postal worker Joseph Ileto by an Aryan Nations member to the stigmatization of “undocumented” Filipinos as suspect terrorists after September 11, 2001, and their forced mass deportation.
San Juan’s recent research in the Sanora Babb papers at the Harry Ransom Center, Austin, Texas, confirmed Bulosan’s leftist sympathies. It also clarified the nature of the crisis triggered by the sudden shift of life-experience from a family-centered rural setting to an anomic milieu of wandering sellers of alienated labor-power. Although Bulosan’s FBI files are bound to arouse new interest in his career, it should not detract from the fact that it was the young generation of Filipino activists in the Civil Rights struggles of the 1960-–1970 decade who discovered his forgotten work. The May 1979 issue of AmerAsia Journal, edited by E. San Juan, Jr. and Russell Leong, was the first to collect his scattered texts, in response to the political mobilization of students and farmworkers in the Filipino-led 1965-–70 Delano grape strike and the nationwide mobilization against the U.S.-supported Marcos dictatorship (1972-–1986). Bulosan’s work energized an entire generation to re-connect with their parents’ homeland, revitalize their “roots,” and renew Bulosan’s dream of fulfilling the exile’s return in working for a just, more democratic and equal relation between the neocolonized Philippines and the United States.
We have entered a new millennium of globalized war and ecological meltdown under the reign of “disaster capitalism.” The election of Donald Trump signals a crisis of hegemony and legitimacy for the current transnationalist neoliberal order. The Trump phenomenon is not an idiosyncratic spectacle and set of conditions witnessed only in the United States. Similar conditions—attacks on elements of neoliberal capitalism, a triumphalist move towards economic nationalism, nativism, misogyny, a deepening racism, environmental catastrophe and virulent mobilizations against immigrants—are manifesting themselves worldwide in countries that define themselves as democracies. While some observers see Trump’s political rhetoric of “America First” as a sign that neoliberalism is dead, others see it as corporate fascism or more intense privatization following the logic of the capitalist mode of production. Citizens fail to grasp the inherently rapacious and predatory nature of neoliberal capitalism because of the media and educational system that I have analyzed and criticized in my Pedagogy of Insurrection: From Resurrection to Revolution.
In this time of danger, what we need is an anti-neoliberalism movement with a long-range plan for creating a viable alternative to capitalism. What we can’t do is sink into a mournful resignation that history will continue to move backwards as it seems to be doing in the present where we could soon be facing as a planetary community levels of bviolence and destruction never before experienced in history. Toward this effort, the scholarship of E. San Juan, Jr. has provided some of the most penetrating and provocative analyses of world-historical problems, as shown in his recent books, Working Through the Contradictions, In the Wake of Terror, and his path-breaking essay on “Peirce/Marx: Project for a Dialogue between Pragmatism and Marxism.”
With his substantial contribution to the humanities and cultural studies (discussed in the e-journal Kritika Kultura), I consider San Juan as one of the leading public intellectuals in the United States. His magisterial engagement with Bulosan is of the utmost importance today precisely because we believe that all human beings, like Bulosan and his compatriots, have the potential for critical-autonomous protagonistic agency. We have the potential to transform the world together. But we need to educate that potential critically and according to the politics of liberation grounded in a philosophy of praxis. San Juan reminds us of those times when American workers were united across racial lines in socialist struggles for radical change, among them the leftwing Populist Movement of the 1890s, the industrial union movement of the 1930s, the Black workers movement and the strikes by auto workers in the 1970s. We should also look beyond the borders of the United States to establish solidarity with other peoples’ organizations fighting the perils of capitalism across racial, national, gender, and geographic lines. San Juan’s book is a timely contribution to a historical-materialist appreciation of the work of a writer who crossed those lines. Ccombating officially promoted “humanitarian interventionism” profiting from the commodified labor of the millions whom Frantz Fanon called “the wretched of the earth.”
Reminiscent of James Joyce, Bulosan created the conscience of his community of proletarianized multitudes. His texts serve today as weapons in the struggle for liberation from the burden of an exploitative society of class warfare, and for the construction of a new just, convivial world in which (to quote Marx and Engels) “the development of each is the condition for the free development of all.”—##


Burador ng TALAMBUHAY ng Awtor


BAKAS: Dalumat ng Gunita’t Hinagap, Memorya ng Kinabukasan

— ni E. SAN JUAN, Jr.





Buhay ay pakikipagsapalaran, lihis sa iyong pagnanais o pagnanasa
Pook na dinatnan ay hindi nakaguhit sa dibdib, balintunang hinala
Pook na binagwis ng alaala’t pag-aasam
Tumatawid sa agwat/puwang ng panahong gumugulong sa buhangin
Nakalingon habang dumudukwang sa agos ng alon—
anong kahulugan ng pagsubok at pangakong itinalaga ng panahon?
Tayo ba ang umuugit sa daluyong ng kapalaran?


Lumilihis sa bawat liko, sa bawat sandali nag-iiwan ng bakas ang katawan
Sa bawat sulok, matatagpuan ang uling/alabok ng buong kasaysayan—
Bumabagtas sa bawa’t yugto ang tunggalian ng uri, saan kang panig makikisangkot, kaya kailangang magpasiya
Upang masunggaban ang sungay ng tadhana, ikawing ito
sa ating adhika’t pangangailangan ng komunidad—

Tanong mo’y saan? Sagot ko’y kailan? Bibingka ng hari, di mahati-hati….

Tuwing umaga’y nalalanghap ang anghot ng ihi’t dumi ng kabayo
sa kuwadra ng San Lazaro tabi ng Oroquieta Ospital ang kinagisnan—
Agwat/puwang ng panahon, kaluluwang humibik
sa pagitan ng Tayabas at Batangas, bininyagan sa Iglesiya Espiritu Santo

Kapagkwa’y tumawid at naipit sa riles ng Blumentritt at estero ng Dimasalang
malapit sa pugad ng pampang si Marina noong 1945….
—“dala-dala’y buslo…pagdating sa dulo”—
Sa mga eskinita lumalagos ang bango ng piniritong isda’t ginisang bawang sibuyas kamatis luya
Sa bingguhan asaran biruan ng mga kamag-anak

Amoy ng dura’t pawis masangsang na putik sa harap ng 2121 Avenida Rizal
kung saan napanood ang prusisyon ng libing ni Manuel Quezon

Kakatwang estranghero ang sumaksi sa tahanang
ginawang motel para sa ‘short-time” tipanan ng magtatalik—

Agwat ng umaga’t dapithapon sa naghihintay na musmos, binibilang ang patak ng ulan
Puwang ng paglalaro sa lansangan ng Tayuman at Bambang, inaabangan—

Sakaling wala ang ina’t ama, “buhok ni Adan hindi mabilang,”
himutok ng ulilang musmos
Sagisag na walang lakas hubugin ang daloy ng karanasan, biktima ng pangyayaring
matagal ang panahon ng pagkagulang, nabulabog sa bawat gulong ng trapik….

Gayunpaman, nabaluktot sa balisa’t di-pagkakapalagay, stigmata sa gunita:

Unti-unting nahuhulog kumpol-kumpol ang dilawang bulaklak ng punong-akasya
sa harap ng dungawang tila masamyong dibdib ni Nena, nag-alagang katulong, mangyaring pagpalain ng Inang Kalikasan
ang kaniyang mairuging kaluluwa.


2. MONTALBAN, RIZAL (1945-1950)


Bukal ang kinabukasan sa iyong gunita, sa tukso ng pag-asa
Sa guni-guni, tila huni ng ibon sa bulaos ng kalabaw tungo sa ilog Pasig
Bumubuhos sa Montalban, agos ng panahong sumusukat sa isip
Tinutugis ang kaganapang bulong at anasan ng mga nagdarasal
sa sementeryo ng La Loma…

Lalakarin daw ang haba ng dinulang, doon masusulyapan ang Irog
bago manampalok—Sinampal muna bago inalok?

Halinghing ng kabayo sa gubat ungol ng baboy aso’t manukan
Pangarap ng paglalayag habang nakadukwang sa estero ng Reina Regente
gumagapang gumagala sa Binondo San Nicolas Dibisorya

Takas, pumipiglas—
Pinaulanan ng bala ng gerilyang Huk ang PC istasyon sa munisipyo ng Montalban
—hindi lamang pito ang baril nila, di lamang siyam ang sundang—
Taginting ng salapi’y hungkag sa hinagap ng Boddhisatvang umakyat
sa lambak doon sa Wawa kung saan
nagkublli sina Andres Bonifacio’t at mga gerilyang Katipunan….

Umahon mula sa kabilang ibayo ang kamalayang sumasagap sa tinig ng panata
hindi mula sa Benares o Herusalem kundi sa Sierra Madre
upang humabi ng sutrang kayumanggi mula sa tadhanang gumugulong….

Sunggaban ang suwag ng kapalarang naligaw sa rumaragasang unos
Malayo na sa kilabot ng mga Hapong umurong sa Wawa
Pinaligiran ng tropang Amerikano, sindak ng imperyalismong sumasabog…

Gumising doon sa bukang-liwayway ng Liberasyon at tuloy sa dagundong
ng magulong Maynila, sunog sa Korea at Arayat
mabilis pa sa alaskuwatrong tumungo sa sinehang Lotus at Noli
Kung saan narinig ang “Fascination” nina Dinah Shore at Belle Gonzales—

Bigkasin mo ang pangalan ng mga kolaboreytor at bayaning nagbuwis ng buhay….

Ngayon ay alingawngaw ng panahong
Lumikha sa mga pangyayaring
Lihis sa iyong pangarap at panimdim
Kapwa ninais at pinilit
Kapwa tinaggap at tinanggihan: kailan? saan?
Sa pag-inog ng pakikipagsapalarang tila walang simula’t katapusan.





Pangangailangan ang umuusig sa pagkikipagsapalaran, gumaganap ang bulag na simbuyo
Sa daluhong ng kasaysayan, hindi maiiwasan o maitatakwil
Kaya ang sumunod sa nesesidad ay malaya’t magpapalaya
sa kahinugan ng panahon, pahiwatig ng mga pantas….

Sumisingit sa baklad ng gunitang balintuwad:
Minsan tinapos ko ang Crime and Punishment ni Dostoevsky
isang hapong maalinsangan
Di ko malilimutan ito, gabi na ng ibaling ang paningin sa bintana
Lihim na pagkahumaling ko kay Esther Deniega (lumisan na) ay iburol sa balong
malalim, punong-puno ng patalim, balong hindi malingon
Tulad ng pagsasama namin nina Ernie at Pete Daroy
Sa limbo ng mga pagliliwaliw, sa impiyerno ng mga pag-aalinlangan at agam-agam


Mabuhay kayong mga itinapon,
Nakarating na kayo sa ipinangakong himpilan, ipinaginip na himlayan.
“Dalawang pipit, nagtitimbangan sa isang siit, sumusungit ng bituin”
Di nagluwat, sumabak sa pakikibaka laban sa US-Marcos diktadurya—

Minagaling ang basag kaysa baong walang lamat

Sapagkat sa kaibuturan ng aksidente, pagbabakasakali, namumutawi
ang siglang pagbubuhatan ng tagumpay ng ating minimithi,
Hindi salita kundi hibo’t hikayat ng panaginip at guniguni, matris ng himagsikan,
ang lugar ng panahong nahinog sa yapos at aruga
ng mga magulang at mga gurong nagmalasakit…

Huwang mong basahin ito
Tatak ng titik titik ng tiktik
Huwag tingnan huwag sipatin
Huwag silipin huwag sulyapan
Tatak ng titik titik ng tiktik
Huwag mong titigan baka ka malikmata’t maalimpungatan….


Asul ang kulay ng langit sa parang at lambak ng Diliman—
Aso ko sa pantalan, lumukad ng pitong balon, humugos sa pitong gubat
bago natanaw ang dagat—

Walang katuturan ang panahon kung walang pangarap o pag-asa
Pagnanais ang matris ng pangyayari, pagnanasa ang ina ng katuparan
Kabiyak na niyog, magdamag na kinayod,
Naghasik ng mais, pagkaumaga ay palis—

Huli ng balintataw ang mailap na buntala ng iyong mithing talinghaga,
pangarap ng pithayang alumpihit pumaimbulog sa kawalan.




….Subalit ang kalayaang magpasiya’y nagkabisa
Sa isang tiyak na pook at itinakdang pagkakataon
Bagamat limitado ang kapangyarihang umalsa’t bumalikwas
Walang pangyayaring magaganap kung wala ka,
Sintang itinapon sa gitna ng maburak na Pasig.

Bumagsak ang eruplano ni Magsaysay ngunit nkalimutan
na ang CiA ahenteng Lansdale, sa gayon
Neokolonyang teritoryo pa rin tayo hanggang ngayon….

Agos de pataranta sa Palomares at Gardeniang dinalaw ng mga GI
pagkatapos sumuko si Aguinaldo’t nawala si David Fagen

Magkabalikat kami nina Ernie at David Bunao sa bilyaran sa Quiapo
Di inalintana kung may hirap, hanapin ang ginhawa
Aralin ng pakikipag-ugnayan sa Culi-Culi, Marikina, massage parlor sa Raon
Walang matimtimang birhen sa lagalag na kaluluwang naghuhunos
Di bumibilang ng bukas-makalawa upang paraanin ang nagparaan—

Walang matiyagang hayup sa magayumang kalapating sumasayad sa pampang….

Shantih Shantih Weiilala leia Wallala leialala

Bago umakyat sa Baguio, tumawid kami sa Tayug, Pangasinan, nina Mario Alcantara
at Pablo Ocampo, kumakampanya para kina Recto-Tanada
Hindi ko batid noon na malapit sa Binalonan, bayan ni Carlos Bulosan….
Noong 1972 ko na lang napag-alaman ito sa lilim ng Pulang Bandila

Lumangoy at lumutang sa usok sa Luneta’t daungan ng Manila Bay
Tudyo’t halakhak ng mga kaibigang nakausad mula sa Tundo hanggang Sta Cruz & Quiapo

Tatlong bundok ang tinibag bago dumating nang dagat

Walastik, para kina T.S. Eliot Joyce Nietzsche Sartre, tapos ang boksing sa Sarili
Walastik, naghalo ang balat at tinalupan sa turo ng pilosopong galing sa Popular Bookstore

Di naglaon, tumubo ang sungay at tumindi ang pagnanasang makahulagpos
—“karga nang karga, kahit walang upa” ang islogan ng anarkista
bago sa engkuwentro kina Marx Engels Lenin Lukacs noong dekada 1965-72…


Pumalaot na mula sa daungan ng Subic Bay
Lupa’t tubig ang nakalunsad
Apog at asin sa lagusan
Tinalunton ang landas pabulaos mula sa Ilog Montalban
Halos magkandarapa halos sumubsob
Hindi pa nakaraos
Hindi pa natutuklasan: kutob, ligamgam
Hangin at apoy ang bumuhos
Hindi pa yari ang proyektong idaraos
Pumalaot na sa hanggahang di-abot-tanaw
Humugos sa dalampasigan
Tubig lupa hangin apoy
Apoy hangin apoy



ELEHIYA: Para kay Kian delos Santos

(Batang pinaslang ng mga pulis sa Caloocan City, Agosto 16, 2017)

—ni E. SAN JUAN, Jr.


Isa ka sa ilanlibong biktima ng Oplan Galugad Oplan Tokhang
Isa ka lamang sa maraming kinatay at minasaker ng Estadong neokolonyal
Isa ka lang bilang sa prusisyon ng mga “collateral damage” ng operasyong
pinamumunuan ni Rodrigo Roa Duterte
Isa ka lamang sa di mabilang na biktima ng EJK tortyur dukot walang patawad na pagkitil
sa ilanlibong mamamayan

Pinuri ni Presidente Duterte ang mga pulis: “That’s beautiful. If we can only kill 32 everyday,
then maybe we can reduce what ails this country.” Wala raw pasubali….

Subalit kung magbibigkis ang mga kamag-anak kabarangay kanayon ng mga nasawi
Subalit kung magbubuklod ang mga napinsala’t naulila
Subalit kung magkakasanib ang mga uring anak-pawis, Lumad, BangsaMoro,
kababaihan, at makabayang mamamayan
Upang magpasiyang buwagin sirain durugin ang Estadong malupit at magpang-api
Walang pasubali
Ang pakikiramay nila ay magiging karapat-dapat upang bigyan ng hustisya at dignidad
ang labi ni Kian de Los Santos at ilanlibong bangkay—
Mabuhay kayo!
Mabuhay ang bayang bumabangon, naghihimagsik




PUNTA SPARTIVENTO–Poems by E. SAN JUAN, Jr., a review by Prof. Paulino Lim, Jr.


Review of Punta Spartivento & Other Mobilizations for Our Time By E. San Juan, Jr. (Chicago: Locofo Chaps, 2017)

by Prof. Paulino Lim, Jr. California State University, Long Beach, CA., USA


This chapbook is a good introduction to the author’s poetry at home in both English and Filipino, and more accessible to the general reader than his ponderous prose. Collected for Lococo Chaps, an imprint of Moria books, “dedicated to publishing politically-oriented poetry,” the poems display common traits: the motif is travelogue, the subject is political, and the tone ranges from hopeful to despairing.

As travelogue, however, the poems name the place or tourist spot but do not describe its wonders as much as the tangled emotions of memory and foreboding that it evokes. The title poem “Punta Spartivento,” literally the point where the wind divides, offers a magnificent view of Lake Como, one of the many lakes in Italy that inspired the Romantic poets Byron and Shelley to write poetry. (Shelley drowned in a boating accident in a storm in Lake Spezia.)

At Punta Spartivento the traveler sees how “the waves encounter each other and separates,” and feels the unease about the future caused by tidings “trumpeted by the turbulent winds.” He reveals this sense of foreboding to an unnamed Beloved: “But what wings of the past sneak in . . . splitting the unity of desire, dividing our tryst?” The tryst consummates the desire, but the bliss is ruined by memories of “violated victims,” forced into sex that consummated in death.

The Wordsworthian strategy of past events interjected into a present experience is a case of diplopic consciousness split between memory and perception. It typifies the poems in the chapbook, subtitled “Mobilizations for Our Time.” This can mean putting the chapbook into movement or circulation, or in military terms gathering and preparing troops for war. When San Juan left the Philippines to study in the U.S. nearly half a century ago, he left behind a war, but he did not turn his back on the country. It has become the consuming subject of his numerous writings impelled by his devotion to the country, an invaluable resource for future histories and encyclopedists. His absence from the county, however, is a voluntary exile. His fellow activist at the University of the Philippines, Jose Maria Sison, remained and reinvented the Communist Party, updating the goals of the Hukbalahap led by Luis Taruc and activating its military wing, the New People’s Army (NPA).

The war between the NPA and the Armed Forces of the Philippines (AFP) still rages, but has become more conflicted. The jihadist group Abu Sayyaf has entered the fray and linked the Philippine conflict to the ongoing wars in the Middle East. The chapbook betrays the anguish of the poet, saying, “How could we sing God’s song in the quarantine of exile?” The poet’s exile is a double distancing–aesthetic and geographic. The aesthetic distances his emotions from the raw feelings of an event, while geographic distances him from the actual happening.

The poem “Parable of the Struggle” tells of the narrator’s escape from the barricades and bombing of the Plaza (Miranda?), and now stalked by a masked figure. The fugitive can’t tell whether the stalker is a “man, woman, gays, lesbian, transgender, aborigine, alien . . . .” This figment of a guilt-ridden imagination crystallizes the unease of the past stored in memory.

More than anything else, as a call to action the chapbook mobilizes the imagination of the reader who shares the dilemma posed in “The Poet’s Predicament in a Time of Terror.” The reader also knows the odds, such as, being jailed, salvaged by the military and assassinated on the airport tarmac. A response to the predicament is the elegiac “Remember, Always.” It is a eulogy to Felix Razon, who co-authored with San Juan in writing Jose Maria Sison: Filipino Revolutionary Fighter. The poem affirms fidelity to the memory of a fallen comrade, with the hope that its metaphors etched “ironclad and diamond-hard” shall serve as epitaphs for his tombstone.

As poetry, the verse is free and the imagery surrealistic, juxtaposing creatures arising from “memory’s fissure,” e.g., “snake slithering through the cracks . . . birds’ in the sagging branches (italics poem).” Allusions link disparate rebels, e.g., Salud Algabre killed by Spanish conquistadors and the poet’s “mentor” Antonio Gramsci, imprisoned by Italian fascists. Others recall victims of military terrorists, e.g., Rebelyn Pitao, daughter of an NPA commander, who was raped and stabbed to death, and Maricon Montajes, a U.P. student who was imprisoned in 2010 on the charge of conspiracy and illegal possession of firearms, released on bail in 2016 for lack of evidence.

San Juan pays tribute to the Belgian surrealist painter in “Magritte’s War on Extra Terrestrial Migrants.” The opening lines of this homage is a dazzling display of poetic surrealism: “When Magritte’s lunar migraine/drifts into the blue dragon’s lair . . . mired among mermaids, lost in the karma of fallen sparrows” The travelogue poem satirizes space travel carried by “the profit-less Apollo mission,” adding, “What tentacled machine behind those ivory horns/unleashes such fury of discriminations?”

Strong and powerful emotions churn the chapbook, but the last poem, “Friday Afternoon in October, Willimantic, Connecticut,” the imagery is realistic and transparent, the emotions muted. The “travelogue” features the iron Frog Bridge in Willimantic, famous for its four bronze sculptures of frogs. The poet, while watching the traffic headed for the Indian casino in Foxboro, “interred” his cigarette stub beside the bridge. But, as in “Punta Spartivento” that bookends the collection, memories ruffle the poet’s twilight ruminations: the Abu Sayyaf and the feeling of apprehension and terror on the eve of his journey to America. “How could we sing God’s song in the quarantine of exile?”

The poet already does the singing in his art, evincing love for the poor and country, commiserating with families and victims of oppression, and paying tribute to fallen mentors and comrades–in the name of love, and the “Redeemer’s canción” after all is a song of love. #




ni E. San Juan, Jr.


Inday Mistica, sa tibag nakahapay
Kapiranggot lamang nalilis sandamak nailaylay
Isang dangkal–diyos ko!–ang naibigay

Kulang sa pito, labis sa walo

Mang Pepe, sandok mo’y nakasubsob
Humingi ng ‘sang salok palayok nakataob
Umasa ng saro tumanggap ng mangkok

Kulang sa siyam, labis sa sampu

Anak, sinigang ay matabang sa sampalok kulang
Asing isang dakot isang guhit o gatang
Aba’y bakit di gawin nang isang kaban?

Kulang sa labintatlo, labis sa labing-apat

Sa Kinabuhayan, pumuwesto ka kahit warat
Mata’t ilong bulatlat tinuka ng uwak
Nahulog sa pampang kinain ng aswang

Kulang sa dalawampu, labis sa tatlumpu

Sinukat tinimbang di labis at di kulang
Mula ulo’t bisig hanggang talampakan
Sipit namimilipit ginto’t pilak namumulaklak
Nagtalik nabuntis sa tabi ng dagat.


INTERVIEW: On the Marawi City Crisis and U.S. Intervention in the Philippines

INTERBYU KAY Prof. E. SAN JUAN, Jr., Polytechnic University of the Philippines

Hinggil sa Sitwasyon sa Mindanao & Buong Pilipinas

With J.V. Ayson, MANILA TODAY Staff Member


JVA:May masasabi po ba kayo sa pagpapataw ng gobyernong Duterte ng batas-militar sa Mindanao bilang huling paraan ng paglutas sa kaguluhan sa rehiyon dahil sa engkwentro sa pagitan ng militar at ng Maute sa Lungsod ng Marawi sa Lanao del Sur? Makakatulong po ba iyon sa paglutas sa mga problema sa Mindanao?

ESJ: Sa simula pa, ang saligang pananaw ni Pres. Duterte ay awtoritaryang pamumuno. Kahawig ito ng mga nagdaang estilo ng pangangasiwa. Gamitin ang dahas, AfP/PNP, upang mapanitili ang Estadong neokolonyal at ekonomyang mapagsamantala. Madalas niyang ulitin na ipapataw niya ang martial-law buhat nang ilunsad ang anti-drug war at iburol ang labi ni Marcos sa Libingan ng mga Bayani. Bagamat mahigit 8-10,000 biktima na, patuloy pa rin ang masaker ng mga ordinaryong sibilyan.
Ang batas-militar ay sintomas ng lupaypay na neokolonyang orden, walang matinong suporta ang mamamayan, tulad ng diktadurya ni Pinochet, Duvalier, at mga heneral sa Brazil & Argentina. Bagamat mataas diumano ang poll rating ni Duterte, depende iyon sa publicity. Walang lehitimong katwiran ang Estado, kaya baril at bomba ang nalalabi upang sagipin ang istrukturang bumibiktima sa mayorya,laluna ang dinuhaging Bangsamoro. Sinamantala ng Maute/AbuSayaff ang daing at galit ng Moro laban sa komprador-kapitalistang rehimen. Hindi malulutas ng batas-militar ang problemang sosyal-pangkabuhayan. Sa halip, lalala ito.

·        JVA: Batid po ng maraming Pilipino ang marubdob na kahandaan ni Presidente Duterte na sumunod sa yapak ni dating Presidente Ferdinand Marcos pagdating sa pagpapataw ng batas-militar sa Pilipinas. Nalutas po ba talaga ng pagpapataw ng batas-militar sa ilalim ng gobyernong Marcos ang kaguluhan sa Mindanao at sa buong bansang Pilipinas? Batid po ba kaya ng gobyernong Duterte ang masalimuot na aral ng kasaysayan hinggil sa batas-militar sa bansang Pilipino at sa mga epekto nito sa bawat aspeto ng buhay-Pilipino?

ESJ: Hindi, lalong lumaganap ang gulo. Naging “chief recruiter” ng NPA si Marcos. Idolo ni Duterte si Marcos, subalit di niya alintana ang libong sibilyang pinaslang at tinortyur ng martial-law. Bumulusok ang ekonomya sa buong panahon ng diktadurya; naging “basket-case” ang Pilipinas. Sumabog ang rebelyon ng MNLF sa Mindanaw at libong nasawi sa engkuwentro, hanggang sa 1976 Tripoli Agreement sa tulong ni Muamar Qadaffi ng Libya—na pinatay ng US-UK-Nato kamakailan.
Tumigil sandali. Walang pagbabago. Pinagpatuloy ng MILF at nang sumiklab ang 9/11 War on Terror, sinamantala ng ilan ang pagbuo ng Abu Sayyaf, kasabwat ang CIA at politikong lokal, upang magsilbing rason upang gawing base muli ng US Special Forces ang bansa pagkatapos patalsikin ang mga base noong 1992. Dahil sa VFA at EDCA, pinahintulutan sa kwadro ng 1947 Military Agreement na nagpundar ng JUSMAG, aktibo ang US SpecialForces sa atin—testigo ang P3 Orion surveillance plane na pinayagan ng gobyernong tumulong sa Marawi. Nagkalat din ang ahenteng CIA/FBI sa buong administrasyon.
Hindi lang mangmang tungkol sa epekto ng batas-militar ang rehimen, kundi tahasang sumusunod sa US Counter-Insurgency Guide ng 2009. Sa ilalim ng batas-militar, natural, ang mga opisyal ng AFP-PNP ang masusunod, hindi ang institusyong konstitusyonal. Hindi lang ang Peace Talks ng GRP-NDF ang nasugpo nito, pati iyong usapang ng gobyerno’t MILF. Kunsabagay, minamanipula ni Duterte ang lahat upang mapanatili ang estilo niya hanggang 2022.
Ang nakatulong sa bulagsak na rehimeng militar ni Marcos ay institusyon ng “overseas contract workers,” ang OFW ngayon, na hanggang ngayon ay siyang timbulan ng ekonomya—ilan bilyong dolyar ang remitans taun-taon, sapat na mabayaran ang utang-sa-labas ng gobyerno. Kapitalismong global ang naghahari hanggang ngayon. Kaya nariyan ang sandamakmak na konsumerismo sa megamall, maluhong life-style ng oligarkong dinastiya. Dekadensiya ng sistemang neokolonyal ang nangingibabaw sa kultura, Kongreso, korte, larangan ng pananampalataya, atbp.

·        JVA; Alam po natin na ang engkwentro sa pagitan ng militar at ng Maute sa Lungsod ng Marawi ay naganap sa kasagsagan ng pagbisita ni Presidente Duterte sa Russia. Naniniwala po ba kayo na ang nagaganap na kaguluhan sa lungsod ay posibleng pakana ng mga US at mga kasapakat nito sa loob ng gobyernong Duterte para magkaroon ng katuwiran para sa pagpapataw ng batas-militar, sa matinding presensyang militar ng US sa Mindanao, sa panghihimasok nito sa mga panloob na usapin ng bansang Pilipino sa tabing ng pagpigil sa banta ng ISIS, at pagsasagka sa pakikipag-usap ng gobyerno sa NDFP, MILF, at MNLF? Ano-ano naman po kaya ang mga posibleng epekto ng US military presence para sa mga nasa Mindanao, lalong-lalo na iyong mga Moro at Lumad?

ESJ: Sa neokolonyang sitwasyon ng bansa, hindi mawawala ang US military presence. Lamang, gusto nilang nakakubli ito. Nais ng kapitalistang korporasyon, pati Washington, ang legal at konstitusyonal na gobyerno upang walang sagabal sa pagkamal ng tubo—ang surplus-value ng trabahador at pesante. Kahit man suportado ng CIA ang ISIS sa Syria, lokal na sirkontansya—ang walang hanap-buhay ng maraming Morong kabataan, ang miserableng kondisyon ng mga pesanteng Moro, ang bulok na Sultanate, atbp—ang pinagmumulan ng paglago ng Maute-AbuSayyaf. Gayundin ang problema ng droga. Walang pangkalahatang solusyon si Duterte, kundi dahas, tortyur, kidnaping, sindak at mura.
Nabunyag na walang preparasyon at kakayahan ang AFP/PNP sa engkuwentro nitong Hunyo 9 sa Mandaya—13 sundalong patay, 40 sugatan, sa 14 oras na sagupaan. Buhat pa noong Mayo 23 hanggang ngayon, hindi umobra ang AFP/PNP sapagkat wala silang suporta sa mga sibilyan sa Marawi, na halos lumisan na. Hindi nakatulong ang mga puno ng barangay, mga lideratong lokal, patibay na maraming simpatetikong elemento ang Maute at si Isnilon Hapilon. Hindi ba patibay ito na walang hegemonya, o lideratong moral-intelektuwal, ang rehimen sa Mindanaw buhat pa noong panahon ng diktaduryang Marcos, o bago pa naitatag ang Commonwealth nina Quezon at Osmena noong 1935?


·        JVA: Ano po ang inyong pagsusuri sa kasalukuyang sitwasyon sa Mindanao? Maari po ba ninyong ilahad ang tunay na kalagayan ng mga taga-roon, lalong-lalo na iyong mga Moro at Lumad na naapektuhan ng mga operasyon ng mga big mining companies, logging corporations, at agri-business plantations sa rehiyon? Ano-ano po ang mga epekto ng mga nabanggit na operasyong iyon sa kanilang kalagayan?

ESJ: Halos batid na ng lahat na ang Mindanao ang siyang pinakamayamang lupain sa bansa. Ngunit masahol ang karalitaan at hairapan ng marami, laluna sa mga Lumad na biktima ng mga vigilante, ayon sa lahat ng Surveys. Maraming OFW ang mula dito.
Patuloy ang pandarambong ng mga korporasyong dayuhan sa trozo, minahan, at plantasyon doon. Malaking potensiyal ang Liguasan Marsh sa pag-ani ng natural gas at petrolyo, bukod pa sa likas na mineral sa Surigao, Cotabato, Davao, Bukidnon, Zamboanga, atbp. Ano ang epekto nito? Walang iba kundi malupit at mabangis na pag-abuso sa lahat ng populasyon. Hanggang hindi nabubuwag ang dependent ekonomya, minana pa sa kolonyang sitwasyon—taga-saplay ng hilaw na materyales, taga-angkat ng consumer goods; walang industriyalisasyong mabisa, murang produktong agrikultural, walang lupaing mapapagtamnan—patuloy ang paghihirap ng Bangsamoro, Lumad, at iba pang grupo sa Mindanao. Mikrokosmo ito ng buong bansa.

·      JVA:  Maari po ba ninyong ibuod ang mahabang kasaysayan ng kaguluhan sa Mindanao? Maari niyo rin pong ipaliwanag ang mga ugat-dahilan ng paglala ng kaguluhan sa rehiyon para malaman ng lahat na hindi iyon masosolusyunan ng kahit anong bihis ng panunupil at pandarahas ng estado, gaya ng batas-militar?

ESJ: Masalimuot ito, pero sa isang salita: walang kontrol ang karaniwang tao sa lupain at iba pang kasangkapan sa produksiyon ng pagkain at basikong pangangailangan sa buhay. Sa aking librong US Imperialism and Revolution in the Philippines (Palgrave 2007), nailagom ko ang kasaysayan ng political economy ng BangsaMoro. Reklamo nga nga na marami: biktima sila ng Manila kolonisasyon.
Bukod sa etniko-rasistang pagpapailalim ng grupong Moro, Lumad, at iba pang di-Kristyanong mamamayan, ang pundamental na ugat ay materyal-historikal: paghahati ng uri o klaseng panlipunan, monopolisasyon ng lupain at likas-kayamanan ng rehiyon ng mga oligarkong Kristiyano (kaunti lamang ang Morong komprador) at burokratikong upisyal (sibil, militar), kasabwat ang U.S. at dayuhang korporasyon. Ito ang susi ng walang kaunlaran at awtentikong demokrasya sa rehiyon, buhat pa noong pagsakop ng U.S. at pagpapanatili sa sistemang sultanate sa Sulu at Mindanao. Walang mabisang reporma ang ginawa ng Republika mula 1946 hanggang ngayon. Puro charity, philanthropy, at palabas na programang pansamantala, tulad ng EDCOR ni Magsaysay. Hindi kagulat-gulat na mangyari ang patayan sa Marawi, Basilan, Zamboanga, Davao, at kanugnog tulad ng Bohol.

·        JVA: Tumuon po tayo sa pakikibakang Moro para sa pagtatamo ng karapatan sa pagpapasiya-sa-sarili bilang test case ng pakikibaka ng mga nasa Mindanao. Maari po ba ninyong ilahad ang kasalukuyang sitwasyon ng pakikibakang Moro? Ano po ang malalim na kaugnayan ng pakikibakang Moro sa nagpapatuloy na pakikibaka ng masang Pilipino para sa pambansa at panlipunang pagpapalaya at ang paninindigan ng NDFP hinggil rito? Ano-ano po ang mga kalakasan at kahinaan/kakulangan ng pakikibakang Moro sa konteksto ng mga dati at kasalukuyang pangyayari?

ESJ: Tulad ng sambayanan, biktima ng kolonyalismong Espanyol at U.S. ang Bangsamoro. Minasaker sila sa Bud Dajo at Bud Bagsak nina Gen. Pershing at Wood. Nilupig din sila ng mga Hapon, at ng sumunod na Republika. Noong panahon ni Magsaysay, inilaan sa mga sumukong Huk ang malaking lupain sa Bukidnon at Cotabato. Kinamkam ng Dole, Del Monte at iba pang korporasyon ang mga plantasyon.
Samantala, ilang pribilehiyong Moro ang inilagay sa Kongreso upang mapatahimik ang mayorya. Sa kabuuan, ang Bangsamoro ay nakapaloob sa proletaryong uri, bagamat marami ang mangingisda, artisano, petiburgis, o pesante. Tulad ng karamihan, adhika nilang lumaya mula sa U.S. imperyalismo, kapitalismong dayuhan, at komprador-burokrata-kapitalista’t panginoong maylupa. Adhika nilang lumaya sa AFP/PNP ni Duterte o sinupamang oligarkong Kristiyano.

Bukod dito, ang usaping makauri ay pinaigting ng tsobinismong pangrelihiyon: ang Muslim ay nakapailalim sa Kristiyanong kultura/ideolohiya. Kaya kailangan nila ng kasarinlang kultural, na kaakibat ng kasarinlang pampulitika’t pang-ekonomya. Dapat sipatin ang kumplikadong ugnayan ng dalawang aspektong ito, bagamat ang ekonomya’t pulitikal na panig ay nakapamamayani, sa huling pagtutuos, sa aking perspektibo.

Paglimiin natin ang turo nina Marx & Engels, na sinunod nina Lenin at Mao: “Walang bansang magdaranas ng kalayaan kung inaapi o pinagsasamantalahan nito ang ibang bansa.” Pansin nila na hindi makalalaya ang proletaryong Ingles hanggang inaapi ng Inglatera ang Irlandya, o iba pang kolonya ng imperyo. Gayundi sa atin, bagamat virtual kolonya pa tayo ng U.S. Ang proletaryo’t pesanteng Bangsamoro—marahil, 8-10 milyon—ay nakapailalim sa oligarko’t komprador na uri, panginoong may-lupa, burokratikong aparato ng Estado. Kailangan nila ng kasarinlan—bilang isang bansa, o Estado. Sa Tripoli Agreement, nawaglit na ang “national self-determination.” Pumayag na sa autonomya, gayundin ang MILF sa MOA nila ni Gloria Macapagal-Arroyo. “Ancestral domain” ang taguri sa lugar/espasyo na sakop ng sibilyang orden ng MILF. Subalit maski ito, mahirap ibigay ng neokolonyang Estado.
Sa programa ng NDF, sa gunita ko, naroon pa rin ang prinsipyo ng “self-determination.” Paano ito isasakatuparan, ay siyang masalimuot na asignatura para sa natdem at progresibong kampo.
Ang kritika ko sa MILF ay ang praktika ng sektaryanismong dala ng lubos na pagsunod sa tradisyonal na gawi ng Islam, taglay ng pagtuon niyang solo sa etnikong panig ng pagkabusabos nila. Makitid na pananaw ito. Ang MNLF ay iba dahil mas matatag ang sekularismo nito dahil sa pagtangkilik ni Qadaffi; sa MILF naman, ang Wahabismo o mahigpit na Islamikong dogmatismo ay pinalakas ng pagtalima sa halimbawa ng Saudi Arabia, na siyang patron ng ISIS at Al-Qaeda. Sekondaryo lamang ang ideolohiya sa ekonomyang politikal, kung susuriin, subalit kung hindi ito titimbangin nang maigi, mekanistiko’t maling analisis ang resulta. Sa ibabaw, relihiyon ang imortante ngunit maskara lamang ito sa kompetisyon sa kontrol ng lupain, pabrika,atbp.


·       JVA: Paano naman po ninyo susuriin ang mga pag-atake ng estado sa mga karapatan ng mga Moro, lalong-lalo iyong sa kanilang karapatan na magpasiya-sa-sarili sa gitna ng pagpapataw ng batas-militar sa Mindanao at ang mga epekto nito sa pakikipag-usap ng gobyerno sa MILF at MNLF na naglalayon pa po naman na itama ang mga historical injustices laban sa mga Moro?

ESJ: Nasabi ko na nga, estratehiya ito upang ialay sa dayuhang korporasyon at kasabwat nito ang kayamanan ng Mindanao. Walang mabuting bunga ang batas-militar kung katarungan at karapatan ng Bangsamoro ang itataguyod. Oligarko’t imperyalismong layunin ang isusulong ng rehimeng Duterte at mga heneral-trapo nito. Lalaganap ang historical injustices, darami ang EJKs at masisira lalo ang ekonomya ng buong bansa. Pomula sa armagedon ng Mindanaw.

·        JVA: Maari niyo po bang ipaliwanag muli ang mahalagang papel ng Abu Sayyaf, at sa ngayon, ng Maute sa pagsasantabi at sa baluktot na paglalarawan sa pakikibakang Moro? Kaugnayan nito, paano naman nagagamit ng US at mga sagad-sa-butong kasapakat nito ang Abu Sayyaf, Maute, at ISIS para maging katanggap-tanggap sa mga tao ang US military presence sa Mindanao, panghihimasok sa mga internal na usapin ng bansang Pilipino, at maging ng pag-atake sa mga karapatan ng mga Moro?

ESJ: Nang pumanaw ang Cold War, kinailangan ng pangunahing kaaway ang imperyo. Naging tuwirang kultural o etniko-rasista ang paghahati sa mundo: Europa, US-Japan kapitalismo laban sa extremist Islam. Nangyari nga ang 9/11, demonisasyon ni Osama bin-Laden, okupasyon ng Iraq at Nato kampanya sa Aghanistan.
Kailangan ang Abu-Sayyaf na ikinabit sa Al-Qaeda (Saudi Arabia ang isponsor, na kaibigani ng US/Trump). Sumunod ang Maute. Kailangan na ni Duterte ang US-Pentagon at hindi na niya kayang murahin si Trump.Nakatulong din ang mariwasang Tsina, at ang impluwensiya ni Putin sa Rusya, na malapit kay Trump.

Hindi pa masyadong kumbinse ang marami na kinakalinga ng US (via Saudi) ang ISIS at al-Qaeda. Kailangan ikalat ito sa lahat. Sa kasalukuyan, dumaramay ang maraming maralita sa Maute, AbuS, sanhi sa dating daing: walang hanap-buhay o desperasyon, walang inaasahang magandang kinabukasan, inis sa korapsyon ng mga politiko, sinisismo’t kriminal na kilos ng mga gobyernong lokal. Lutasin ito, mawawalan ng kampon ang mga kriminal na organisasyon, pati mga druglords na militar at pulis. Ipagpatuloy ang palisi ni Duterte, dambuhalang rebelyon at insureksiyon ng buong bayan ang kahihinatnan. Pero hindi matuto ang mga berdugo hanggang kailangan sila ng mga naghaharing uri’t mga institusyon nito.

·        JVA: Ano naman po ang inyong pagsususri sa baluktot na paglalarawan ng Philippine dominant media sa magulong sitwasyon sa Mindanao para maging katanggap-tanggap sa mga tao ang pag-atake ng estado sa nagpapatuloy na paghahangad ng mga Moro para sa pagtatamo ng karapatan na magpasiya-sa-sarili sa pamamagitan ng pagpapatampok sa Abu Sayyaf, Maute, ISIS, Islamic fundamentalism, terrorism, at Islamophobia?

ESJ: Una, malalim ang prehuwisyo ng marami laban sa Moro/Moslem sanhi sa ilang siglong brainwashing ng Simbahang Katoliko at maka-kanlurang oryentasyon.. Pangalawa, paniwala ng marami na dogmatiko’t sektaryan ang MILF at iba pang grupo. Siguro, kalat na ang larawan ng Abu-Sayaff na bandido ito, kaya hindi sila maikakabit sa MILF o MNLF. Gayunpaman, ginagamit ng Estado at mga berdugo ni Duterte ang prehuwisyo, at ang piyudal na mentalidad ng madlang walang mapanuring diwa.
Tulad ng mga naloko ni Marcos, akala nila ang peace & security ay matatamo sa baril/bomba/tortyur sa kamay ng mga sundalo’t pulis. Kunsabagay, maraming anakpawis sa maralitang barangay ang takot na sa pulis. Ilag na sa terorismo ng pulis. Marami sa milenyal ang walang karanasan sa terorismo ng mga sundalo sa panahon ng diktaduryang Marcos. Karamihan dito ay medya-klase, gitnang uri o petiburges, na sinusulsulan ng mga trapo, burokratang-kapitalista at mga private army at paramilitary gangs. Wala silang pakialam sa patayan sa Mindanaw. Kailangan ng malaganap na prop-agit laban sa propaganda na disiplina ng militar ang kailangan upang mapairal ang kapayapaan at seguridad.

Hinggil sa Patuloy na Pag-atake sa Karapatan ng Masang Pilipino
JVA: Nagpapatuloy pa rin po ang mga pag-atake ng estado sa mga karapatang sibil at pulitikal at mga karapatang sosyo-ekonomiko ng masang Pilipino sa pamamagitan ng pagpapatuloy sa mga neoliberal na patakaran sa ekonomiya, sa kawalan ng katarungang panlipunan, at pagsandig sa panunupil at pandarahas ng estado bilang solusyon sa matinding krisis panlipunan sa ilalim ng gobyernong Duterte na nagbabandila ng pagdating pa naman ng tunay na pagbabago sa gitna ng paggunita ng Pilipinas sa ika-119 taong anibersaryo ng paghahayag ng kasarinlang pulitikal ng bansa. Samahan pa po iyan ng mga nagpapatuloy na pagdami ng mga kaso ng extra-judicial killings sa ngalan ng drug war ng gobyerno, pagkatapos pa po nito ay ang naging pagpataw ng batas-militar sa Mindanao dahil sa matinding kaguluhan sa Lungsod ng Marawi sa Lanao del Sur. Ano po ang ipinapahiwatig ng mistulang pagpapatuloy ng gobyernong Duterte sa mga nabanggit na bihis ng pag-atake sa mga karapatan ng masa, lalong-lalo na iyong panunupil at pandarahas ng estado na pinapatunayan ng mga extra-judicial killings na tumatarget sa mga aktibista at mga ‘adik’? Ano naman po ang ipinapahiwatig ng pagpapataw ng batas-militar sa Mindanao at ang balak ng gobyerno na ipataw iyon maging sa buong Pilipinas sa sandaling lumala ang banta ng ISIS?

ESJ: Nabanggit ko nga: sindak at takot ang layon ng pagpataw ng batas-militar. Ibig saibhin, kung hindi titigil ang BAYAN at iba pang legal na organisasyon sa kanilang kritika, lilipolin sila. Demonisasyon ng NPA/Komunista, kaakibat sa demonisasyon ng Moro at Lumad. Lubos-lubos ang pagdambana natin sa kulturang US-Europa.
Walang ibubunga ito kundi poot, kutya, galit ng maraming mamamayan sa pagyurak sa karapatang sibil. Wala ka nang makain, hindi ka pa makasigaw ng himutok at reklamo sa kung sinong nagmimiyerda sa iyo.
Ang pangulo lang ba ang pwedeng magmura? Mura nang mura si US ang Presidente, pero lumuhod naman upang humingi ng tulong sa US Special Forces para bakahin ang mga bandido sa Marawi? Walang kuwenta ang mura habang ikaw ay alila ng Washington at mga hepe sa Pentagon.

JAV:·        Tumungo po tayo sa madugong drug war ni Presidente Duterte. Ipinangako po niya sa kanyang pag-upo sa estado poder ang pagsugpo ng kanyang gobyerno sa talamak na problema sa droga at kriminalidad sa Pilipinas sa kanyang panunungkulan bilang presidente. Ang pangakong ito ay lumikha ng kiliti sa maraming Pilipino na nagsawa sa kabiguan ng mga nakaraang gobyerno na malutas ang mga pangunahing problema ng bansang Pilipino, lalong-lalo na ang problema sa droga at kriminalidad. Lubos pa ngang sinusuportahan ng maraming Pilipino ang madugong ‘drug war’ ng gobyernong Duterte dahil pinapapababa nito ang antas ng kriminalidad sa bansa ngunit unti-unting nawawala iyon dahil lumilikha rin naman ang drug war ng sindak sa mga maralita at ng kondisyon para sa pagpapatingkad sa marumi at nakakahiyang kultura ng kawalang-pananagutan at korupsyon sa hanay ng pulisya. Samahan pa po ng masakit na katotohanan na tinatabunan lamang ng drug war ang mahahalagang isyu na kinahaharap ng masang Pilipino. Maari po ba ninyong ipaliwanag ang papel ng mga extra-judicial killings sa humihinang pagsuporta sa drug war ng gobyernong Duterte?Hanggang kalian pa po kaya magtatagal ang marubdob na pagsuporta ng maraming Pilipino sa drug war? Hanggang sa sumasampal na sa mukha ng gobyerno ang mga problemang nililikha nito ngayon at sa mabatid ng masang Pilipino na hindi mapupunang drug war ang kanilang kumakalam na mga sikmura?e D

ESJ: Kamakailan, bukod sa kritisimo ng Human Rights Watch, Amnesty International, US State Dept, at iba, 32 bansa ang bumatikos sa malisyang drug-war ni Duterte. Sa 35th session ng United Nations Human Rights Council, 32 bansa ang gumiit na tanggapon ni Duterte ang dalaw ni UN Rapporteur Agnes Callamard upang imbestigahin ang 7,000 biktima ng giyera lban sa drog. Idinagdag pa sa kanilang deklarasyon ang puna tungkol sa biro ni Duterte tungkol sa panggagahasa ng mga sundalo: “We further stress that sexual violence can never be tolerated and call on the government to strongly condemn the use of sexual violene in conflict” ( 10,2017). Kung babalwalahin ng rehimen ito, magiging katibayan ito na pwedeng isakdal si Duterte sa International Criminal Court sa salang pagkitil sa maraming adik o pinaghihinalaang drug-sellers. Kamakailan, inilista ng KARAPATAN ang masahol na paglabag sa karapatan, pagkasawi ng marami sa walang diskiriminasyong pagbobomba, at pananakit ng militar sa mga lugar na malayo sa Marawi.

·       JVA: Sa isang banda, magtatagumpay pa po ba ang drug war ng gobyernong Duterte kung ipagkakatiwala iyon sa militar dahil sa iskandalong idinulot ng mga extra-judicial killings, ng Tokhang-for-ransom racket, at ng pamamayani pa rin ng nakakahiyang kultura ng kawalang-pananagutan, korupsyon, at kabulukan sa hanay ng pambansang kapulisan? Ano po kaya ang makabuluhang aral ng mga bigong drug war sa US (na tinatangkang buhayin ng gobyerno ni President Donald Trump), Colombia, Mexico, at Thailand?

ESJ: Ang makabuluhang aral ay nakasaad sa pahayag ni Cesar Gaviria, dating presidente ng Colombia, na umusig ng matinding drug-war sa kanyang bayan. “There will always be drugs in the Philippines, whether the Philippines likes ir or not. The tragedy is that many more people are likely going to die as he learns this lesson” (TIME, May 1-8, 2017, p. 74).
Dahil ayaw makinig, walang leksiyong matutuhan ang Presidenteng umaangkin na siya ang gobyerno (alingawngaw ng sabi ni Haring Louis sa Pransiya: “L’Etat,c’est moi”). Hindi po, nakalagak sa sambayanan ang kapangyarihan. Tulala pa, pero kapag naggising, mag-ingat kayo, mga trapo’t alipores ng Malakanyang. Samantala, madaragdagan ang bilang ng mga inosenteng nasawi, hindi pa rin malulutas ang problema, bagkus lalawak. Kaululan at kapalaluan ang tatak-Duterte na ipamamana niya sa mga inulilang salin-lahi.

·        JVA: Ano naman po ang kinalaman ng Oplan Bayanihan ng nakaraang gobyernong Noynoy at ang Oplan Kapayapaan ng gobyernong Duterte at maging ng presensya ng matataas na opisyal ng militar sa gobyerno sa nagpapatuloy na panunupil at pandarahas ng estado sagitna ng pag-atras ng gobyernong Duterte sa pakikipag-usap nito sa NDFP? Bakit po tumatagal sa pangkalahatan ang nagpapatuloy na pakikibaka ng masang Pilipino para sa pambansa at panlipunang pagpapalaya sa kabila ng mga kaliwa’t kanang programang kontra-insurhensya ng mga gobyernong dumaan sa bansa at ng mga reaksyunaryo’t pasistang tendensya ng gobyernong Duterte?

ESJ: Hanggang may pang-aapi, may pagtutol at pagbabalikwas. Hindi mapipigil ang himagsikan hangga’t hindi napapawi ang paghahati ng lipunan sa uring mapang-api at sa mga uring binubusabos—ang mga anakpawis na lumilikha ng kayamanang panlipunan, ng tubo ng kapital at ng katunggalil, ang mga nagmamay-ari ng pabrika, lupain, atbp.. Bakit tumatagal? Walang sukat ang panahon ng pagbabago sa mundo. Patuloy ang sagupaan ng mga kontradiksiyon hanggang hindi napapallis ang pribadong pag-aari ng lupain, pabrika at mga mahahalagang gamit sa produksiyon. Ang tunay na kalayaan at kasarinlan ay makakamit sa sosyalismong program ng pagdurog sa kapangyarihan ng imperyalismo’t kaalyado nito sa bansa, ang paglutas as alyenasyon at awtokratikong pamumuno ng pribilehiyadong minoridad.

·        JVA: Paano ninyo po ipapaliwanag ang paggamit sa drug war ng gobyernong Duterte bilang kasangkapan para maging katanggap-tanggap sa mga tao ang mga pag-atake sa mga karapatan ng masang Pilipino gaya na lamang po ng mga pagpatay sa mga aktibista at ang kriminalisasyon ng matinding karalitaan at ng aktibismong pampulitikal sa pamamagitan pa rin ng Oplan Bayanihan at Oplan Kapayapaan?
·        Mayroon pa po bang natitirang puwang para sa masang Pilipino, lalong-lalo na iyong mga natitirang progresibo na nasa loob ng gobyernong Duterte upang ipahayag ang kanilang mga makabayan at demokratikong hangarin at paninindigan sa konteksto ng mga kasalukuyang pangyayari, ng kasalukuyang kalagayang pampulitika at panlipunan sa bansang Pilipino kung saan tumitindi ang polarisasyong pulitikal at tungggalian ng interes?

ESJ: Ginagamit ang drug-war upang maigiit ni Duterte na mabisa ang kanyang panunungkulan, o pagtupad ng pangakong lulutasin ang problema ng droga. Sa paraang ito, pinalalakas niya ang kontrol sa pulisya at AFP upang mapagtaw ng martial-law o awtoritaryanismong nakabatay sa AFP/PNP kung sakaling bumagsak ang ekonomya sa pagkaputol ng OFW sa Middle East.
Bakit walang digmaan laban sa karalitaan, tulad ng “War on Poverty” ni LB Johnson noong nakaraang siglo?
Tungkol sa mga progresibo sa gobhyero: Meron puwang hanggang pinapayagan, wala kung martial-law, censored ang media, at bawal ang organisasyong makabayan at radikal. Kung merong progresibo sa gobyerno pero walang impluwensiya o epekto sa madla, walang kabuluhan iyon. Tuso at marunong ang rehimen sa paggamit ng negosasyon/usapan/suhol bilang isa sa dual tactics sa pamamahala; ang pangalawang tactic ay dahas, pananakot, tortyur, masaker. Tandaan ang pigura ng centaur sa diskurso ng mga Romano: ang Estado ay hayup/tao, dalawang sandata nito ay gayumang mayumi at marahas na dagok. Ang neokolonyal na Estado ay pinaghalong kapitalismo-piyudalismo: sundalo’t trapo, baril at mura, ang pormula sa paggabay sa mga alagad nito.

·        JAV: Gaano naman po katindi ang epekto ng mga neoliberal na patakaran sa ekonomiya at edukasyon sa mga karapatan ng masang Pilipino? Paano kaya umaalingawngaw ang mga patakarang iyon sa mga pag-atake sa karapatan ng mga Pilipino, lalong-lalo na sa kriminalisasyon ng karalitaan?

ESJ: Sa padrong neolliberal, ang tagumpay o kasaganaan ay bunga ng malayang pamilihian—di umano, malayang pagbebenta ng lakas-paggawa ng bawat indibidwal. Laganap ang indibidwalistikong punto-de-bista, kaya ginagatungan ang konsumerismo, kanya-kanyang kayod, kasakiman, kawalang-hiyaan. Kaya kung pulubi nga, sarili mo lamang ang makasasagot sa iyong katayuan, hindi ang orden ng lipunan.
Ang rehimeng Duterte ay instrumento ng bangkaroteng ideolohiya ng neoliberal “free market,” na susi ng sigalot at gulo sa buong mundo.Gaano man bualilng siya sa Tsina o Rusya, alipin pa rin siya ng neoliberalismong ordeng pampinansiyal, kung saan nangingibabaw ang imperyong U.S.

·        JAV: Paano po ninyo ipapaliwanag ang mahahalagang papel ng US, ng mga bulok na pulitiko, at ng malalaking oligarko sa mga pag-atake sa mga karapatan masang Pilipino?
·        Matagal na pong ipinabatid ng batikang istoryador na si Milagros C. Guerrero sa kanyang dissertation hinggil sa mga ugat-dahilan, kakulangan, at kontradiksyon ng Rebolusyong Pilipino na may pamagat na “Luzon at War: Contradictions in Philippine Society, 1898-1902” (na ginawang aklat ng Anvil Publishing noong 2015), na nagpatuloy ang paghahangad ng mga ordinaryong Pilipino, hindi lang para sa tunay na pambansang kalayaan, kundi sa tunay na demokrasya at katarungang panlipunan sa gitna ng pagtatamo ng bansang Pilipino ng kasarinlang pulitikal sa proteksyon ng ‘Dakila at Makataong Bansang Hilagang Amerikano’.  Ang mga atas, pasiya, at desisyon ng gobyernong Aguinaldo noong mga panahong iyon ay tumataliwas sa mga makabayan at demokratikong hangarinng masang Pilipino habang ang pag-eenganyo sa mga oligarko/prinsipalya/kasike/ilustrado sa mga probinsya at bayan na makiisa sa Rebolusyon ay nangangahulugan ngpagsikil, panunupil, at pandarahas ng estado sa mga ispontanyo’t organisadong pagbangon ng masa laban sa mga kawalang-katarungan at laban sa imperyalismong US. Paano niyo po ipapaliwanag ang temang ito sa konteksto ng nagpapatuloy na pag-atake ng estado sa mga karapatan ng masang Pilipino? Paano niyo rin po ibubuod ang kasaysayan ng pagsandig ng mga gobyernong dumaan sa Pilipinas sa loob ng 119 taon, mula sa gobyernong Aguinaldo, hanggang sa kasalukuyang gobyernong Duterte, sa panunupil at pandarahas ng estado bilang solusyon sa makatarungang paglaban ng masang Pilipino?

ESJ: Madaling maipaliwanag ito. Sa mayabong na pag-aaral sa metodo ng kolonisasyon sa buong daigdig, mula pa noong panahon ng paghahati ng mundo sa imperyong Espanyol at imperyong Portugal, hanggang sa sumunod na imperyo ng Inglatera at U.S., laging ginagamit ng mananakop ang ilang bahagi ng kolonisadong lipunan upang pamahalaan ang buong bayan: halimbawa, mga kasikeng katutubo sa Mexico, o mga hepe ng mga tribu sa Aprika. Ang promula: “Divide and rule.”
Bukod sa mga kongkistador ngumapi kina Soliman at Lakandula, nirahuyo’t inampon ng mga Kastila ang mga katutubong pinuno upang gawing kasangkapan nila sa pangangalap ng buwis. Sa sistema ng edukasyon at pensionado, nakabuo ng mga Filipinong magpapatakbo ng aparato ng Estado—mula sa meyor hanggang kina Quezon, Osmena at Roxas—na isusulong ang interes ng imperyo. Laganap na ang kaalamang ito, sa palagay ko. Si Duterte at mga kabarkada niya sa gobyerno ang neokolonyang administrator na nagsimula kina Paterno, Buenamino, Legarda, at iba pang petiburgesyang upisyal na itinaguyod ng mga Amerikanong gobernador.

·        JAV: Mayroon pong isasagawang pagkilos ang mga progresibong grupo gaya ng KARAPATAN at Rise Up for Life and For Rights sa Hunyo 12 laban sa mga dumaraming kaso ng extra-judicial killings at iba pang uri ng pag-atake sa mga karapatan ng mga ordinaryong Pilipino sa paggunita sa ika-119 taong anibersaryo ng paghahayag ng kasarinlang pulitikal ng bansang Pilipino. Paano niyo nga pala po ipapaliwanag ang kahalagahan at kabuluhan ng temang “Stop the Killings, Defend Human Rights!” bilang gabay sa mga aktibista sa kanilang pagmumulat, pag-oorganisa, at pagpapakilos sa masang Pilipino hinggil sa mga pangunahing isyu ng mga pag-atake sa kanilang mga karapatan sa paggunita sa ika-119 taon ng paghahayag ng kasarinlang pulitikal ng Pilipinas? Maari pa po ba nilang baguhin ang tema ng aksyong masa batay sa mga nangyayari ngayon? Paano niyo po susuriin ngayon ang mga kaugnay na pangkalahatang hamon at hinaharap para sa paglaban ng mga ordinaryong Pilipino sa mga pag-atake sa kanilang mga karapatan sa malalim na kontektso ng nagpapatuloy na pakikibaka para sa pambansa at panlipunang pagpapalaya?

ESJ: Sa pakiwari ko, tumpak ang pagtutol sa deklarasyon ng martial law, ang paglaban sa EJK, at pagsuporta sa Bangsamoro sa Marawi, at sa pagtigil sa kampanyang pumapatay sa mga adik ng droga. Lahat ng ito ay tumutukoy sa malubhang daing at matinding pangangailangan ng nakararami.
Kailangan magbuo ng maraming teach-ins o maliliit na grupo at sari-saring kampanya sa lahat ng komunidad upang pag-usapan kung paano maipagsasanib ang lahat upang gumawa ng iba’t ibang hakbang upang maisulong ang partikular na layon ng grupo. Doon na sa diskusyon at pag-aaral ilalangkap ang imperyalismo at neoliberal na programa, hindi sa pang-madlang islogan. Kailangan ang malawak na United Front, hindi sektaryanismong paghikayat sa pamumundok. Ang mobilisasyon ay politikal at pedagohikal, hindi militaristiko, dahil malubha ang kolonisadong mentalidad. Hanggang hindi natuturuan at naliliwanagan ang kamalayang kolektibo, hindi magtatagumpay ang anumang kilos ibuwal ang kasalukuyang rehimen sapagkat ang layon ay hindi lamang personal—sina Duterte, Trillanes, Robredo, Aquino, Arroyo, Estrada, Ramos ay kinatawan ng mga mapang-aping uri at imperyalismong Amerikano. Itong sistemang ito ang nais nating ibagsak: mga praktika, gawi, asal, ugali, hindi lamang ideyang pinaglalaruan sa akademya’t Facebook.

·      JVA:  Paano po ninyo susuriin ang mga kasalukuyang hinaharap para sa posibilidad ng matinding domestikong krisis, pakikibakang ligal, armadong rebolusyon, reaksyon, at negosasyong pangkapayapaan sa gitna ng mga kasalukuyang pangyayari?  Ano-ano po ang mga nararapat na tugon ng kilusang masa, ng mga progresibong mambabatas at kasapi ng gobyerno, at maging ng mismong masang Pilipino sa mga kasalukuyang pangyayari?

ESJ: Maraming aralin ang mapupulot sa ating kasaysayan at karanasan ng ibang bansa. Makahahalaw tayo ng mga leksiyon sa himagsikan sa Tsina, Cuba, Algeria, Vietnam, at iba pang bansang kolonisado o neokolonisado. Dapat ilapat iyon sa kongkretong kondisyon ng bawat lugar o rehiyon sa atin. Sa pakiwari ko, at bunyag na ito sa mga aktibistang kontemporaryo ko, ang armadong pakikibaka ay isang taktika sa politikang pakikibaka na ang pinakaimportanteng layon ay matamo ang hegemonya ng makabayang grupo, binubuo ng nagkakaisang-hanay. Ang hegemonya (gahum) ng progresibong sambayanan ay moral-intelektuwal na liderato o pamumuno, hindi pamamayani ng baril o bayoneta.
Ilang dekadang pakikihamok ng mga anakpawis ang kinailangan sa Rusya upang makarating sa 1905 rebolusyon, at 12 taon pang masugid na pagtuturo’t pagmomobilisa bago sumukdol sa 1917 Bolshevik revolusyon. Patong-patong na sakripisyo, kung susumahin. Lalong mas matagal sa Tsina mula 1911 hanggang 1949. Sa dalawang pangyayaring ito namagitan, at naging manghihilot o komadrona, ang digmaang pandaigdigan. Kumpara sa dalawang ito, murang-mura at musmos pa ang himagsikan sa atin. Mula 1898 hanggang 1946, isang naratibo ng pagkatalo’t pag-urong. Mula dekada 1960 hanggang 1972, at mula 1986 hanggang 2018, maraming paglilitis at liko-likong pagsasanay ang nasaksihan na mailalakip sa naratibo ng malikot na pakikibaka. Isa na rito ang nangyayari sa Marawi City, samantalang inaantabayanan pa kung maipagpapatuloy ang NDFP-GRP at MILF-GRP Usapan. Martial-law ang isang taktika ni Duterte sa paglipol sa dalawang kalaban niya.
Sa interregnum na ito, kailang pasidhiin ang pedagohikal at agitprop na kilusan upang maitaas ang kamulatan—kakaunti pa ang talagang naabot ng araling natdem pagkaraan ng Pebrero 1986 People Power Revolt—at sa gayon maisalin ang kapangyarihan mula sa oligarkong uri tungo sa mga sona ng liberasyon. Bawat hakbang—sa himatong ni Salud Algabre, puno ng Sakdalistang rebelyon— ay tumpak na pagsulong sa walang pasubaling tagumpay ng rebolusyon.- (8-9 Hunyo 2017)

PAHABOL: Katatapos lamang ng interbyung ito, natanggap ang balitang lumaganap sa Internet. Sa report online sa GMA news (Hunyo 10, 2017), ipinatunayan ng US Embassy biting Hunyo 10 na kasangkot ang US Special Forces troop sa operation ng AFP sa labanan  sa Marawi. Samakatwid, tuwirang nanghimasok ang imperyalista sa soberanya ng Pilipinas. Balewala na ang mga mura kay Obama; si Duterte pala ay tagahimod ng puwit ng Washington-Pentagon, samperang muta lang ang kunwari niyang siya’y
son-of-a-bittch sa Amerika. At di raw siya ang tumawag ng saklolo sa U.S., si Gen. Lorenzana raw. Pathological case ba ito? Sunod-sunuran si Presidente tulad nina Marcos, Ramos, Arroyo, Pnoy Aquino…Digong, itigil mo na ang pagmumura mo, Puro bongga at palabas lang iyan! Ipinagbili mo ang Pilipinas sa berdugong mananakop, kaya di na ang Maute o AbuS kundi ang sambayanan ang katunggali mo ngayon. —##


RACISM IN THE UNITED STATES: A Historical Background

(Remarks on the 9th Annual Multicultural Students Convocation, WSU, Oct. 13, 1998)

By E. SAN JUAN, Jr., chair
Department of Comparative American Cultures, Washington State University

When I was invited here for a talk three years ago by Paul Wong, then director of the Northwest Center for Comparative Cultures and Race Relations, I had no idea what Pullman looked like. For me, as well as for many students of American history, Pullman was associated with the railroad strike of 1894 against the Pullman Company. It began in Pullman, Illinois, led by the American Railway Union organized by the now legendary Eugene Debs. Deb and other union leaders were subsequently arrested and the strike in Chicago suppressed by 14,000 soldiers and police. I wonder if the early settlers here adopted the name Pullman despite, or because of, this historic incident in which the entire might of the state confronted the working class and imposed its will by force.
This year 1998 happens to mark the centenary of the conquest of the Philippines by the military force of the United States. The Filipino-American War of 1899-1902 was a brutal war, the “first Vietnam,” for many historians. However, most textbooks devote only a paragraph, if at all, to this period–a crucial stage in the construction of the American national identity. Over 1 million Filipinos died, more than 8,000 American soldiers perished, for the sake of “manifest destiny.”
Then president McKinley didn’t know where the islands were–officials joked whether the Philippines was a brand name of canned goods or some kind of pineapple. McKinley justified the forcible annexation of the Philippines to a delegation of Methodist Church leaders in 1899 with these words: Since the natives were “unfit for self-government,” McKinley intoned,” …there was nothing left for [the United States] to do but to take them all, …and uplift and civilize and Christianize them.” Samples of these natives who would be uplifted by the Puritan work ethic and individualist self-help were exhibited in the St. Louis Exposition of 1904, one of a series of industrial fairs intended to project the global stature of the United States as the fit successor to the European imperial powers.

One of the scandalous if censored incidents of the U.S. campaign to pacify the islands was the defection of some African American soldiers to the side of the “enemy,” the revolutionary Philippine Republic. Soldiers fresh from the campaigns against the Plains Indians considered the Filipinos savages and “niggers” that needed taming and domestication; reservation-like hamlets had to be set up to cut short a guerilla war that was becoming costly. Right from the beginning, it was a thoroughly racialized war. The rhetoric and discourse of that “civilizing mission,” which had earlier legitimized the genocide against the Native Americans, slavery of Africans, and violence against the Mexicans, continued up to the time when thousands of Filipinos were recruited for the Hawaiian Sugar Plantations after the entry of the antecedent Asian migrant labor–Chinese and Japanese—was banned. Objects of the policy called “Benevolent Assimilation,” Filipinos, the new “nationals” who were neither citizens nor aliens but a hybrid of sorts—postcolonial denizens avant le lettre, were attacked by white vigilantes in Yakima Valley and the entire West Coast in the thirties and forties.
We should insert here a reminder that the famous Plessy v. Ferguson judgment took place in 1896, two years before the outbreak of the Spanish American War. The system of apartheid–not to be altered for half a century–was finally given its legal imprimatur.
Many notable public figures–William Jennings Bryan, Andrew Carnegie, William James, Mark Twain, among others–vehemently protested the carnage. But the most significant is the anti-imperialist resolution of the Black Citizens of Boston published in The Boston Post of July 18, 1899. It reads in part:

Resolved, That, while the rights of colored citizens in the south, sacredly guaranteed them by the amendment of the Constitution, are shamefully disregarded; and, while the frequent lynchings of negroes who are denied a civilized trial are a reproach to Republican government, the duty of the president and country is to reform these crying domestic wrongs and not to attempt the civilization of alien peoples by powder and shot.

Calling attention to the gap between the idealized representation of democracy in foreign adventure and its actual operations in the heartland reveals the authentic character of the expanding nation-state as a racial formation. It is one constructed on the basis of racial segregation, hierarchy, and violence. While the claim of “Manifest Destiny,” the American messianic mission, and the reality of a racialized system may appear incompatible, from a larger historical perspective, that discrepancy is itself the condition of possibility for the justification of empire.
A review of the political formation of the United States demonstrates a clear racial, not simply ethnic, pattern of constituting the national identity and the commonality it invokes. As many historians have shown, the U.S. racial order, following the logic of the expansion of the free market, evolved from three or four key conjunctures which, I submit, should be studied as the core of any general education program: first, the suppression of the aboriginal inhabitants (Native Americans) for the exploitation of land and natural resources; second, the institutionalization of slavery and the postCivil War apartheid or segregation; third, the conquest of territory from the Mexicans, Spaniards (Puerto Rico, Cuba, the Philippines, Guam), and Hawaiians, and the colonization of Mexicans, Filipinos, Puerto Ricans; and, fourth, the subordination of Asian labor.
In these constitutive strands of the national formation, the necessary element is racial stratification, the sociopolitical construction of racial hierarchy. I think all questions of citizenship and individual liberties hinge on the theorizing of “race” and its deployment in various political and ideological practices of the State and civil society.


While chattel slavery is gone, “wage slavery” is still with us. I am not denying progress on the civil rights front. However, the legal scholar Lani Guinier argues that race continues to be an organizing principle of the democratic nation state. She holds that “majority rule is not a reliable instrument of democracy in a racially divided society… In a racially divided society, majority rule may be perceived as majority tyranny.”
While vestiges of scientific racism exist, the political use of race as a biological/anthropological concept is no longer tenable.

Ever since I came to this country in 1960, people always ask me: Where are you from? Where do you come from? I believe that Darwin has given that question a generic answer. On second thought, the question may be diagnosed as a symptom of the need to affirm a measure of common value in the modern milieu of alienation and reification. Identity politics has arrived.
Today, the problem of cultural ethos or ethnicity has become the major site of racial conflict. The notion of cultural diversity implies that there is a norm or standard—call it the American Way of Life, the common culture, the Great Books, the canon, whatever—compared to which the other is different, alien, strange, weird. Some people become problems by the simple fact of their existence.
The President’s Initiative on Race is to be welcomed in calling attention to the real problem. The Commission’s banal if not inadequate findings, however, seem to demonstrate that it may be a strategy of containment rather than critique. Structural inequality and institutional discrimination, the substantive issues raised in the sixties, have not been fully addressed. Even mainstream media call it therapy. Ex-professor Newt Gingrich calls it a “liberal failure” because of the Commission’s “abstract theoretical questions.” No doubt, racial thinking still pervades the consensual procedures of our society–from the categories of the Census to the neoconservative attack on Affirmative Action and the gains of the Civil Rights struggles. It has acquired new life in the sphere of public, especially foreign, policy whenever officials rearticulate the binary opposition beween us (citizens of Western civilization) and them (the barbaric fundamentalists, rogue states, terrorists of all kinds). The common life or national identity rises from the rubble of differences vanquished, ostracized, and erased.
This century now ending thus began with, among other events, the United States seizing territories in Asia, the Pacific and the Caribbean inhabited by peoples with their own cultures, economies, and histories. The imperative of modernization covered up for their loss of sovereignty. The century began with the United States becoming an imperial power that would, after World War II, displace its old European contenders and declare a pax American of the free market on the ruins of fascist Germany and Japan. This peace, however, rested also on a neocolonial discourse in which the Western democracies legitimized their mastery of the “Free World” in the crusade against Communist despotism. But, as historians have shown, this hegemony over nation-states (especially among formerly colonized and now neocolonized countries) is always already predicated on the continuation of the European narrative and vision of world domination, on white supremacy.


W.E.B. Du Bois questioned the presumed universality of American nationalism when he wrote in 1945, in an essay entitled “Human Rights for all Minorities,” that black people in the United States were “a nation without a polity, nationals without citizenship.” Liberals like Nathan Glazer and Michael Walzer condemn any talk about national autonomy, collective rights, or empowerment of communities, as inimical to the unity and stability of the country. The “national question” involving people of color in the United States, which I think is the key to unlocking the race question, remains still unanswered by all participants in the culture wars, by relativists and law-and-order folks alike.
Meanwhile, the theme of global ideological conflict has now been revitalized. It moves up to center-stage in a recasting of the Cold War as, in Samuel Huntington’s words, a war of civilizations. Primarily a war between the West and “the Rest.” We need not prophesy the details of this coming “war” within one world-system of transnational corporate business. In fact we all live in one world where the World Bank and the International Monetary Fund occupy pride of place in the pantheon. We are confronted everyday in the media with scenes of ethnic cleansing, earlier in Bosnia, now Kosovo, all over what was formerly the Soviet Union, in Afghanistan, in Ruwanda and earlier in apartheid South Africa. Racialized antagonisms smolder in various parts of the world, in Quebec, in Los Angeles, Indonesia, Haiti, and elsewhere.
With the propagation of the Murray-Herrnstein notion of genetically defined intelligence, we are once more surrounded with ideas first synthesized by Comte Joseph de Gobineau in his book Essay on the Inequality of the Human Races (1953-55) and later elaborated by Social Darwinism, eugenics, and pragmatic utilitarianism. Its latest manifestation is, in my view, the theory of common culture–the heritage of Western civilization. It inheres in all philosophies and policies that legislate a scheme of general education for everyone based on a narrative of development framed by the classics of the canon, from Aristotle to Rorty and Lacan. Whether formulated in terms of modernity, progress, Enlightenment, competency, or individual self-fulfillment, the old belief in “our civilizing mission” persists despite claims of tolerance, liberal latitude, respect for cultural diversity, and so on. The aim of the cultural literacy espoused by E.D.Hirsch, for example, and assorted schemes of “general education” is to reproduce the liberal self, now assuredly more sophisticated and cosmopolitan, founded on centuries-old strategies of domestication and devaluation of Others.
I express here a view that may outrage defenders of tradition and the accepted disciplinary boundaries–perhaps evidence that despite changes and modifications on the surface, the deep structures of habitual thought and feeling remain entrenched. But what are teachers for, asked James Baldwin, if not to disturb the peace? While critical of the metanarrative of modernizing progress (courtesy of the IMF/World Bank), I should also say here that I do not count myself as one of those postmodernist skeptics who believe that everything is a manifestation of pure power, discourse or textuality, arbitrary social constructions whose truth-claims cannot be adjudicated. After all, reality is what hurts….
Multiculturalism is celebrated today as the accompaniment to the fall of the Evil Empire and the triumph of liberal capitalist democracy. Ishmael Reed, among others, has trumpeted the virtues of “America: The Multinational Society.” His term “multinational” continues the thought of Dubois, the proponents of La Raza Unida, and the theories of internal colonialism. Ironically, however, Reed declares somewhat naively that “the United States is unique in the world: The world is here” in New York City, Los Angeles, and so on. Reed, I suspect, doesn’t mean that the problems of the underdeveloped peoples have come in to plague American cities. With this figure of subsumption or synecdochic linkage, America reasserts a privileged role in the world–all the margins, the absent Others, are redeemed in an inclusive, homogenized space where cultural differences dissolve or are sorted out into their proper niches in the ranking of national values and priorities.
We thus have plural cultures or ethnicities coexisting peacefully, without conflict or contestation, in a free play of monads in “the best of all possible worlds.” No longer a melting pot but a salad bowl, a smorsgasbord of cultures, the mass consumption of variegated and heterogeneous lifestyles. There is of course a core or consensual culture to which we add any number of diverse particulars, thus proving that our principles of liberty and tolerance can accommodate those formerly excluded or ignored. In short, your particular is not as valuable or significant as mine. On closer scrutiny, this liberal mechanism of inclusion—what Herbert Marcuse once called “repressive desublimation”–is a mode of appropriation: it fetishizes and commodifies others. The universal swallows the particulars. And the immigrant, or border-crosser like Guillermo Gomez Pena or Coco Fusco, our most provocative performance-artists, is always reminded that to gain full citizenship, unambiguous rules must be obeyed: proficiency in English is mandatory, assimilation of certain procedures and rituals are assumed, and so on and so forth.
Cultural pluralism first broached in the twenties by Horace Kallen has been refurbished for the needs of the “New World Order.” What the multiculturalist orthodoxy (of left or right varieties) of today elides, however, is the history of the struggles of people of color–both those within the metropolis and the peripheries. While the political armies of racial supremacy were defeated in World War II, the practices of the liberal nation-state continue to reproduce the domination and subordination of racialized populations in overt and subtle ways. The citizen-subject, citizenship as such, held to be the universalizing virtue of the liberal nation-state, remains defined by the categories that govern the public sphere and the marketplace, categories of race, geopolitical location, gender, nationality, sexuality, and so on.
Meanwhile, the highly touted concept of civic nationalism, a framework for harmonizing ethnic differences, is bound to reproduce the racialization of identity and the processes of stigmatization and marginalization witnessed in the history of the sociopolitical formation. Others who are different, inferior or subordinate to us, are constructed to define the rights-bearing subject of the liberal nation-state; these Others are excluded or exteriorized–undocumented aliens, etc.–to establish the boundaries of the nation-state. In the process, a fictive ethnicity of the nation as its primordial guarantee emerges to validate its legitimacy and naturalness.
Opposed to those who insist on conformity to a uniform monolithic culture, I am for the recognition of the integrity and importance of peoples’ cultures and ways of life, and for their right to exist and flourish. But how can this recognition of multiplicity be universalized?
I believe it cannot happen within the existing global logic of corporate accumulation. I believe that multiculturalism, as along as it is conceived within the existing framework of the hegemonic nation-state or bloc of states founded on inequality and hierarchy, cannot offer the means to realize justice, fairness, and recognition of people’s singular identities and worth around the world. The multiculturalist respect for the Other’s specificity, according to Slavoj Zizek, is the very form of asserting one’s own superiority. This paradox underlies multiculturalism as, in fact, the authentic “cultural logic of multinational” or globalized capitalism. So I am afraid the race question will be with us in the next millenium as long as the conditions that produce and reproduce it are the sine qua non of the prevailing social structures and institutional practices of our everyday lives.
I originally wanted to end these brief remarks not with that drab and droll statement but with Chief Joseph’s eloquent response to the genocidal and ethnocidal practices of the U.S. government in the wake of the Nez Perce War of 1879, his plea that all peoples should be treated equally, or the well-known testimonio of Chief Seattle on the need to value our natural surroundings and reaffirm our connection with the earth. However, it seems appropriate in this gathering to recall what the novelist John Berger once said: in our century of homelessness, migration, exile, and diaspora, when all of us have been uprooted from our home, whether it’s the village or some other country and continent, an ancestral habitat long gone, or home now distant in time, the only defense against solitude and individual helplessness is the solidarity of all, the solidarity of which this event today is an inspiring example.–##